Studia w Szwajcarii – ETH Zurich, EPFL, Zurych, Genewa, St. Gallen 2026

Jedziesz pociągiem z Zurychu do Lozanny – niecałe dwie godziny trasy wzdłuż Jeziora Zuryskiego, przez zielone pastwiska z krowami w dzwoneczkach, pod ośnieżonymi szczytami Alp Berneńskich, aż do Jeziora Genewskiego, które w październikowym słońcu lśni jak roztopione srebro. Gdzie indziej na świecie zmiana pociągu międzymiastowego oznacza zmianę krajobrazu. W Szwajcarii zmiana pociągu oznacza zmianę języka, kultury i całego podejścia do nauki – z niemieckojęzycznego, precyzyjnego Zurychu przeskakujesz do frankofońskiej, swobodniejszej Lozanny. A obie te tradycje produkują uczelnie, które regularnie pokonują Oxbridge w rankingach inżynieryjnych. To nie jest zbieg okoliczności – to system.

Szwajcaria jest krajem, który łamie każdą regułę europejskiego szkolnictwa wyższego. ETH Zurich – numer 7 na świecie w rankingu QS 2025 – pobiera czesne w wysokości 730 CHF za semestr (ok. 760 EUR), identyczne dla Szwajcarów i obcokrajowców. EPFL Lausanne – numer 14 na świecie – bierze zaledwie 780 CHF za semestr. Żaden brytyjski ani amerykański uniwersytet o porównywalnej pozycji nie zbliża się do takich kwot. Problem? Zurych i Genewa to jedne z najdroższych miast na planecie, egzaminy wstępne potrafią odsiać 70% kandydatów, a na licencjacie potrzebujesz niemieckiego lub francuskiego. Ale jeśli jesteś gotowy na te wyzwania, Szwajcaria oferuje coś, czego nie znajdziesz nigdzie indziej: uczelnie klasy MIT w cenach polskiej politechniki.

W tym przewodniku przeprowadzę cię przez pięć najważniejszych szwajcarskich uczelni – ETH Zurich, EPFL Lausanne, Uniwersytet w Zurychu, Uniwersytet w Genewie i HSG St. Gallen – od rekrutacji i egzaminów wstępnych, przez koszty (czesne i te drugie, prawdziwe koszty), stypendia, aż po perspektywy kariery w pharma, finansach i tech. Jeśli jako polski maturzysta marzysz o STEM-ie, biznesie lub naukach na absolutnym topie europejskim, ten artykuł pokaże ci jak to zrobić – krok po kroku.

Rankingi i reputacja – dlaczego Szwajcaria jest w osobnej lidze

Żaden inny kraj na kontynencie europejskim nie posiada dwóch uczelni w globalnym top 15. ETH Zurich i EPFL Lausanne to fenomen, który nie ma odpowiednika – nawet Niemcy z TU Munich (#37 QS) i LMU Munich (#54 QS) nie zbliżają się do tego poziomu. ETH w rankingu QS 2025 zajmuje 7. miejsce na świecie – przed Princeton, Caltech i Columbia. EPFL jest 14. – na równi z Cornell i Yale. To nie jest regionalna liga. To absolutna światowa elita.

Ale Szwajcaria to nie tylko dwie federalne politechniki. Uniwersytet w Zurychu (UZH) – z 12 laureatami Nobla, w tym Albertem Einsteinem (tak, Einstein miał z UZH więcej wspólnego niż większość ludzi wie) – plasuje się w top 80 QS i jest najsilniejszy w medycynie, prawie, ekonomii i naukach przyrodniczych. Uniwersytet w Genewie (UNIGE) – w rankingu QS top 120 – oferuje unikalne położenie w samym sercu międzynarodowej dyplomacji (siedziba ONZ, WHO, Czerwonego Krzyża, CERN) i jest potęgą w fizyce cząstek, stosunkach międzynarodowych i prawie międzynarodowym. HSG St. Gallen – formalnie Universität St. Gallen – to z kolei najlepsza szkoła biznesu i zarządzania w Europie kontynentalnej (Financial Times #1 Masters in Management), uczelnia kształcąca prezesów Credit Suisse, UBS i dziesiątek innych globalnych korporacji.

Co łączy te uczelnie? Hojne publiczne finansowanie (Szwajcaria wydaje ponad 3% PKB na badania i rozwój – najwyższy odsetek w Europie), niewiarygodnie niskie czesne nawet na najlepszych uczelniach i kultura akademicka, która łączy niemiecką precyzję z francuską kreatywnością. Porównaj to z UCL za 28 100 GBP rocznie czy Imperial College za 38 900 GBP – a zrozumiesz, dlaczego Szwajcaria jest najtrudniejszym do pobicia stosunkiem jakości do ceny w globalnym szkolnictwie wyższym.

Rekrutacja krok po kroku – jak dostać się na studia w Szwajcarii z polską maturą

Zapomnij o tym, co wiesz o rekrutacji w UK (UCAS) czy Holandii (Studielink). Szwajcarski system jest zupełnie inny – i zależy od uczelni. Nie ma jednego centralnego portalu ani jednego zestawu wymagań. Każda uczelnia ma własne zasady, ale fundamentalna wiadomość dla polskiego maturzysty jest dobra: polska matura jest uznawana w Szwajcarii. Twój dyplom widnieje w bazie danych anabin jako “H+” (porównywalny z maturą szwajcarską), co otwiera ci drzwi – choć często z dodatkowymi warunkami.

ETH Zurich – rekrutacja opiera się na egzaminie wstępnym. Polska matura jest uznawana, ale nie gwarantuje bezpośredniego przyjęcia. Jeśli masz rozszerzenia z matematyki i fizyki (lub chemii, w zależności od kierunku), kwalifikujesz się do Reduced Entrance Exam – zdajesz tylko te przedmioty, których nie miałeś na maturze. Jeśli brakuje ci któregoś z kluczowych rozszerzeń, zdajesz pełny Comprehensive Entrance Exam, który obejmuje 5–6 przedmiotów i jest znacznie trudniejszy (pass rate ok. 20–25%). Rejestracja na egzamin zamykana jest 30 listopada, sam egzamin odbywa się we wrześniu w Zurychu. Szczegółowe informacje o rekrutacji ETH znajdziesz w naszym dedykowanym przewodniku po ETH Zurich.

EPFL Lausanne – podejście jest diametralnie inne. EPFL praktycznie nie selekcjonuje na wejściu – jeśli twoja polska matura obejmuje rozszerzenia z matematyki i fizyki, zostajesz przyjęty do pierwszego roku bez egzaminu wstępnego. Brzmi za dobrze? To dlatego, że selekcja następuje po roku: brutalny Basisprüfung (egzaminy z wszystkich przedmiotów pierwszego roku) eliminuje 40–50% studentów. Masz prawo do jednej powtórki – jeśli nie zdasz za drugim razem, odpadasz definitywnie. To celowa strategia EPFL: otwarte drzwi na wejściu, bezwzględna selekcja w środku. Szczegóły w naszym przewodniku po EPFL.

Uniwersytet w Zurychu (UZH) i Uniwersytet w Genewie (UNIGE) mają prostszą rekrutację. Polska matura jest zazwyczaj uznawana bezpośrednio – bez egzaminu wstępnego. UZH wymaga przetłumaczonego dyplomu, certyfikatu językowego (niemiecki C1 – Goethe-Zertifikat C1, TestDaF 4-5 lub DSH-2) i spełnienia wymagań specyficznych dla kierunku. UNIGE – analogicznie, ale z certyfikatem francuskiego (DELF B2/C1). Na obu uczelniach deadline aplikacji to zazwyczaj 30 kwietnia na rok jesienny.

HSG St. Gallen – jedyna uczelnia w Szwajcarii z własnym egzaminem wstępnym dla wszystkich kandydatów zagranicznych, niezależnie od matury. HSG Admission Test to 3-godzinny test sprawdzający myślenie analityczne, kompetencje językowe i rozumienie tekstu. Zdaje go ok. 30–40% kandydatów. Dodatkowo wymagany jest certyfikat niemieckiego na poziomie C1 (dla programów po niemiecku) lub TOEFL 100/IELTS 7.0 (dla Assessment Year prowadzonego po angielsku). HSG to uczelnia o mniejszej skali (8 500 studentów), ale z ekstremalnie silną reputacją w zarządzaniu i finansach.

Kluczowa informacja dla polskiego kandydata: SAT nie jest akceptowany na żadnej z tych uczelni w procesie rekrutacji na studia licencjackie. ETH, EPFL, UZH, UNIGE i HSG opierają się na maturze, egzaminach wstępnych i certyfikatach językowych. Jeśli interesuje cię SAT-friendly ścieżka w Europie, sprawdź nasz przewodnik po uczelniach akceptujących SAT lub TU Munich w Niemczech – tam SAT zastępuje egzamin wstępny. Na prepclass.io przygotujesz się do TOEFL i IELTS wymaganych na programy anglojęzyczne (master), a na okiro.io do SAT, który może być twoim planem B, jeśli Szwajcaria nie wypali.

Uczelnie i kierunki – co warto studiować w Szwajcarii?

Wybór uczelni w Szwajcarii zależy od trzech zmiennych: kierunku, języka i twojej tolerancji ryzyka. Przejdźmy przez piątkę kluczowych opcji.

ETH Zurich to jednoznaczny numer jeden, jeśli celujesz w inżynierię, informatykę, nauki przyrodnicze lub matematykę. Departament Computer Science ETH jest regularnie klasyfikowany jako najlepszy w Europie i w top 5 na świecie – kształci inżynierów, którzy trafiają do Google Zurich (największe biuro Google poza USA!), ABB, Siemens i setek startupów z regionu Crypto Valley (Zug). Architektura ETH ma status legendarny – absolwenci to m.in. Santiago Calatrava i Herzog & de Meuron. Studia z fizyki? W budynku, w którym Einstein formułował teorię względności. Każdy licencjat na ETH trwa 3 lata, prowadzony jest po niemiecku i zakończony Basisprüfung po pierwszym roku, który eliminuje ok. 30–40% studentów. To system, który nagradza dyscyplinę i odporność – ale jeśli go przetrwasz, masz dyplom rozpoznawalny w każdym laboratorium i biurze inżynierskim na świecie. Pełna analiza kierunków i departamentów ETH – w naszym szczegółowym przewodniku.

EPFL Lausanne to siostrzana uczelnia ETH, ale z zupełnie innym charakterem. Gdzie ETH jest niemiecka, precyzyjna i tradycyjna, EPFL jest frankofońska, innowacyjna i architektonicznie futurystyczna (kampus projektowali m.in. laureaci Nagrody Pritzkera SANAA – Rolex Learning Center wygląda jak fala zamrożona w szkle). EPFL jest fenomenalny w informatyce (programy z machine learning, data science, cyberbezpieczeństwa), mikroinżynierii (jeden z najlepszych departamentów na świecie, tworzący MEMS i nanotechnologię), neuronaukach (Blue Brain Project – symulacja mózgu ludzkiego) i energetyce. Kampus nad Jeziorem Genewskim, 120 krajów, 60% studentów międzynarodowych – EPFL jest najbardziej kosmopolityczną uczelnią techniczną w Europie. Więcej w naszym przewodniku po EPFL.

Uniwersytet w Zurychu (UZH) to uniwersytet klasyczny – medycyna, prawo, ekonomia, nauki humanistyczne, nauki przyrodnicze. Jeśli interesuje cię medycyna w Szwajcarii, UZH jest jedną z najlepszych opcji (top 40 QS w medycynie), ale uwaga – rekrutacja na medycynę obejmuje centralny test EMS (Eignungstest für das Medizinstudium), zdawany w lipcu, po niemiecku, z ograniczoną liczbą miejsc. Ekonomia na UZH (Department of Economics) plasuje się w top 50 światowych – to silna alternatywa dla HSG, jeśli wolisz akademickie podejście od biznesowego. Weterynaria, bioinformatyka, językoznawstwo komputacyjne – UZH oferuje kierunki, których nie znajdziesz na ETH.

Uniwersytet w Genewie (UNIGE) to uczelnia, która czerpie siłę z lokalizacji. Genewa jest stolicą międzynarodowej dyplomacji – siedziba europejska ONZ, WHO, Czerwony Krzyż, UNHCR, WTO, a za rogiem leży CERN – największe laboratorium fizyki cząstek na świecie. Jeśli marzysz o karierze w organizacjach międzynarodowych, UNIGE oferuje programy ze stosunków międzynarodowych i prawa międzynarodowego, które mają bezpośrednie połączenia z tymi instytucjami. Fizyka cząstek na UNIGE to ścieżka do CERN – wielu badaczy zaczyna tam jako studenci UNIGE. Czesne? Zaledwie 500 CHF za semestr – najtaniej z całej piątki.

HSG St. Gallen to zupełnie inna kategoria. Ta mała uczelnia (8 500 studentów) w alpejskim miasteczku St. Gallen specjalizuje się wyłącznie w zarządzaniu, finansach, ekonomii i prawie – i robi to lepiej niż prawie każda uczelnia na kontynencie. Financial Times regularnie umieszcza programy HSG w top 3 Masters in Management na świecie, obok HEC Paris i London Business School. Absolwenci HSG to prezesi i zarządy największych firm w Europie – Credit Suisse, UBS, Nestlé, Swiss Re, Zurich Insurance. HSG St. Gallen Management Symposium – organizowany przez studentów! – jest jednym z największych kongresów biznesowych na świecie. Jeśli twoim celem jest kariera w finansach korporacyjnych, konsultingu strategicznym lub zarządzaniu na poziomie C-suite, HSG jest na kontynencie europejskim praktycznie bez konkurencji. Porównaj z LSE czy CBS Kopenhaga – HSG wygrywa w kategorii networking korporacyjny.

Koszty studiów i życia – brutalna prawda o Szwajcarii

Oto paradoks Szwajcarii: czesne jest śmiesznie niskie, koszty życia są kosmicznie wysokie. Te dwa fakty musisz rozpatrywać razem, żeby podjąć racjonalną decyzję. Zacznijmy od dobrych wiadomości.

Czesne na ETH Zurich wynosi 730 CHF za semestr (ok. 760 EUR) – identyczne dla Szwajcarów, Europejczyków i studentów spoza UE. Nie ma “international fee surcharge”, nie ma ukrytych dopłat. EPFL pobiera 780 CHF za semestr (ok. 810 EUR). UZH – 720 CHF, UNIGE – zaledwie 500 CHF. Jedynym odstępstwem jest HSG St. Gallen, która pobiera 3 129 CHF za semestr od studentów zagranicznych (ok. 3 250 EUR) – drożej niż reszta, ale wciąż ułamek kosztów porównywalnych szkół biznesu w UK. Dla porównania: Imperial College London kosztuje ponad 38 900 GBP rocznie (ok. 45 400 EUR) – czyli blisko 30 razy więcej niż ETH za rok.

Teraz złe wiadomości. Zurych i Genewa regularnie plasują się w top 5 najdroższych miast świata (według Mercer Cost of Living Survey 2024). Realistyczny miesięczny budżet studenta wygląda następująco:

Zakwaterowanie – to zdecydowanie największy wydatek. Pokój w mieszkaniu dzielonym w Zurychu kosztuje 700–1 200 CHF miesięcznie (730–1 250 EUR). W Lozannie nieco taniej: 600–1 000 CHF. W Genewie – porównywalnie z Zurychem. W St. Gallen – znacząco taniej: 500–800 CHF. ETH i UZH oferują miejsca w domach studenckich WOKO i Stiftung für Studentisches Wohnen – ale lista oczekujących może być długa. EPFL ma kampusowe mieszkania (FMEL) za 400–700 CHF/miesiąc – to jedne z najatrakcyjniejszych opcji w kraju. Rada: aplikuj o miejsce w akademiku natychmiast po akceptacji – rynek najmu prywatnego w Zurychu jest jednym z najbardziej napiętych w Europie.

Jedzenie to 400–600 CHF miesięcznie, jeśli gotujesz w domu i korzystasz z dyskontów (Denner, Lidl, Aldi). Obiady w mensach uniwersyteckich kosztują 6–10 CHF – to niemal jedyne miejsce w Szwajcarii, gdzie jedzenie poza domem nie rujnuje budżetu. Kanapka w centrum Zurychu to 8–12 CHF, kawa 5–6 CHF. Transport – karta miesięczna ZVV w Zurychu to ok. 80 CHF ze zniżką Halbtax; wiele uczelni oferuje semestralną kartę transportową. Ubezpieczenie zdrowotne jest obowiązkowe i to koszt, który zaskakuje wielu studentów – karta EKUZ nie działa w Szwajcarii. Studencka polisa zdrowotna to 80–120 CHF miesięcznie (np. Swica, CSS, Helsana).

Łączny miesięczny koszt życia: 1 300–2 000 CHF w Zurychu, 1 100–1 750 CHF w Lozannie, 1 200–1 900 CHF w Genewie, 900–1 400 CHF w St. Gallen. Rocznie oznacza to 13 000–24 000 CHF (13 500–25 000 EUR) na samo życie, plus 1 460 CHF czesne na ETH. Łącznie: 15 000–26 500 EUR rocznie na ETH, ok. 12 000–20 000 EUR na UNIGE. To więcej niż studia w Niemczech (9 000–14 000 EUR) czy we Włoszech (9 000–16 000 EUR), ale mniej niż w UK – gdzie sam czesne na topowych uczelniach przekracza 25 000 GBP, a Londyn dodaje kolejne 15 000–20 000 GBP rocznie.

Stypendia i wsparcie finansowe

Bądźmy realistami – przy kosztach życia 1 300–2 000 CHF miesięcznie, stypendium nie jest luksusem, lecz koniecznością dla większości polskich studentów. Na szczęście opcje istnieją, choć wymagają wysiłku i planowania.

ETH Excellence Scholarship (ESOP) to najbardziej prestiżowe stypendium na ETH – pokrywa czesne + koszty utrzymania (łącznie do 12 000 CHF na semestr, czyli 24 000 CHF rocznie). Uwaga: ESOP jest dostępne wyłącznie na studiach magisterskich, nie na licencjackich. Kryteria: GPA w top 3% rocznika na licencjacie, wybitne osiągnięcia akademickie. Konkurencja jest intensywna – ok. 50 miejsc rocznie na kilka tysięcy aplikacji.

EPFL Excellence Fellowships – dla studentów magisterskich. Pokrycie czesnego + do 25 000 CHF na rok na koszty utrzymania. Wymagany GPA w top 10% rocznika. EPFL przyznaje ok. 40 takich stypendiów rocznie.

Swiss Government Excellence Scholarships (ESKAS) – to stypendium rządu szwajcarskiego, dostępne dla obywateli polskich. Pokrywa czesne + comiesięczny grant na utrzymanie w wysokości 1 920 CHF miesięcznie + ubezpieczenie zdrowotne. Aplikacja składana jest przez polskie Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego (nie bezpośrednio na uczelnię). Deadline: zazwyczaj listopad roku przed rozpoczęciem studiów. To jedno z najhojniejszych stypendiów na studia w Szwajcarii – warto aplikować, nawet jeśli szanse są ograniczone.

Kantonalne stypendia – poszczególne kantony (Zurych, Vaud, Genewa, St. Gallen) oferują stypendia i granty dla studentów o niskich dochodach. Kwoty: 2 000–15 000 CHF rocznie, zależnie od kantonu i sytuacji finansowej. Na UZH i ETH informacje o kantonalnych stypendiach znajdziesz na stronie stipendien.ch.

Praca studencka – obywatele UE mogą pracować w Szwajcarii bez ograniczeń godzinowych w czasie studiów (w odróżnieniu od studentów spoza UE, którzy mają limit 15h/tydzień). Stawki godzinowe w Szwajcarii są jednymi z najwyższych na świecie – nawet prosta praca w kawiarni czy sklepie przynosi 20–28 CHF/godzinę. Przy 10–15 godzinach tygodniowo to 800–1 700 CHF miesięcznie – co może pokryć znaczną część kosztów życia. ETH i EPFL regularnie zatrudniają studentów jako Hilfsassistenten (asystenci dydaktyczni) za 25–35 CHF/godzinę. Wielu polskich studentów na ETH i EPFL finansuje studia właśnie kombinacją pracy studenckiej + oszczędności + wsparcie rodziców – bez stypendium.

Życie studenckie w Szwajcarii – cztery miasta, cztery światy

Życie studenckie w Szwajcarii jest tak zróżnicowane jak sam kraj – a to kraj, w którym na przestrzeni 200 kilometrów zmieniasz język, kulturę kulinarną i typ humoru.

Zurych to miasto, które łączy niemiecką efektywność z niespodziewaną duszą artystyczną. Centrum – Niederdorf, Langstrasse, Europaallee – tętni kawiarniami, barami i butikami. Latem studenci ETH i UZH okupują brzegi Limmatquai i Jeziora Zuryskiego – kąpieliska miejskie (Badi) z drewnianymi pomostami i widokiem na Alpy to prawdopodobnie najpiękniejsze “plaże” w Europie śródlądowej. Zimą życie przenosi się do Fondue-Stüberl, barów przy Langstrasse i narciarskich wypadów w Alpy (Flumserberg, Laax, Davos – dojazd pociągiem 1–2 godziny). ETH organizuje legendarną Polyball – największy bal na uczelni w Europie, z ponad 10 000 gośćmi. Polscy studenci na ETH chwalą jakość laboratoriów (sprzęt, którego nie widywali na żadnej polskiej uczelni), ale ostrzegają przed intensywnością – Basisprüfung po pierwszym roku to test nie tylko wiedzy, ale odporności psychicznej. Ceny? Piwo w barze: 7–9 CHF. Kebab: 10–12 CHF. Wejście do klubu: 15–25 CHF. Nie jest tanio, ale studenckie zniżki i Mensa (stołówka) pomagają przetrwać.

Lozanna to bardziej zrelaksowana, frankofońska wersja Zurychu – mniejsza (140 000 mieszkańców), ale z jednym z najpiękniejszych położeń kampusu na świecie. EPFL nad Jeziorem Genewskim, z widokiem na Alpy Sabaudzkie i winnice Lavaux (UNESCO) schodzące tarasami ku wodzie – to typ krajobrazu, który sprawia, że przerwa na lunch staje się medytacją. Lozanna jest bardziej studencka niż Zurych – 30% mieszkańców to studenci (EPFL + Uniwersytet w Lozannie). Życie nocne koncentruje się w dzielnicy Flon, a latem cała Lozanna przenosi się nad jezioro. EPFL jest uczelnią, w której międzynarodowość jest normą, nie wyjątkiem – 60% studentów jest spoza Szwajcarii, a językiem korytarzowym jest często angielski, mimo że oficjalne wykłady prowadzone są po francusku.

Genewa to miasto, w którym dyplomacja jest przemysłem – a studenci UNIGE są częścią tego ekosystemu. Siedziba europejska ONZ, CERN, WHO, UNHCR – to nie abstrakcyjne instytucje, lecz potencjalni pracodawcy na stażu. Genewa jest kosmopolityczna do granic absurdu – ponad 40% mieszkańców to obcokrajowcy, na ulicach słyszysz francuski, angielski, arabski, hiszpański. Jezioro Genewskie z ikoniczną fontanną Jet d’Eau, Stare Miasto z widokiem na Mont Blanc, weekendowe wyjazdy do Chamonix (45 minut samochodem!) – życie w Genewie jest drogie, ale piękne.

St. Gallen to zupełnie inna skala – małe alpejskie miasteczko (80 000 mieszkańców), w którym HSG dominuje życie społeczne. To uczelnia, gdzie networking jest sportem – studenci organizują St. Gallen Symposium, który przyciąga prezesów Fortune 500, noblistów i szefów państw. Atmosfera jest bardziej “elitarny klub” niż “duży kampus” – co jest zaletą, jeśli szukasz intensywnych relacji biznesowych, i wadą, jeśli wolisz anonimowość dużego miasta.

Perspektywy kariery – pharma, finanse, tech

Absolwenci szwajcarskich uczelni wchodzą na jeden z najbardziej lukratywnych rynków pracy na świecie. Średnie wynagrodzenie w Szwajcarii to ponad 6 500 CHF miesięcznie (ok. 6 800 EUR) – najwyższe w Europie. Absolwenci ETH i EPFL zarabiają jeszcze więcej: mediana rocznego wynagrodzenia po 1 roku od ukończenia studiów wynosi ok. 85 000–95 000 CHF w sektorze prywatnym.

Trzy sektory dominują szwajcarski rynek pracy dla absolwentów topowych uczelni:

Pharma i Life Sciences – Szwajcaria to siedziba Roche (Bazylea) i Novartis (Bazylea), dwóch z trzech największych firm farmaceutycznych na świecie. Zurych i Bazylea tworzą jeden z najsilniejszych klastrów biotech w Europie. Absolwenci ETH i UZH z biologii, chemii i farmacji trafiają do tych firm masowo – Roche jest jednym z największych pracodawców absolwentów ETH.

Finanse i bankowość – Zurych jest obok Londynu i Frankfurtu jednym z trzech głównych centrów finansowych Europy. UBS, Credit Suisse (teraz UBS), Swiss Re, Zurich Insurance, Julius Bär – to firmy, które traktują ETH (finanse ilościowe, matematyka), HSG (zarządzanie, finanse) i UZH (ekonomia) jako swoje zaplecze kadrowe. HSG St. Gallen jest w Szwajcarii odpowiednikiem tego, czym LSE jest w Londynie.

Tech – Google Zurich jest największym biurem inżynierskim Google poza USA – ponad 5 000 pracowników, wielu z ETH i EPFL. Microsoft, Apple, IBM i Meta mają w Szwajcarii centra R&D. Region Crypto Valley (Zug, 30 minut od Zurychu) to globalny hub blockchain i fintech. Nvidia, Arm i dziesiątki startupów AI operują w ekosystemie ETH/EPFL. Absolwenci informatyki z ETH mają jedne z najwyższych startowych wynagrodzeń w Europie – 100 000–130 000 CHF rocznie w big tech.

Ważna informacja: po ukończeniu studiów w Szwajcarii możesz ubiegać się o 6-miesięczne pozwolenie na pobyt w celu poszukiwania pracy. Jako obywatel UE masz dodatkowe ułatwienia – umowa o swobodnym przepływie osób UE-Szwajcaria pozwala ci pracować bez specjalnego pozwolenia, jeśli masz ofertę pracy. To znacząca przewaga nad absolwentami z Wielkiej Brytanii (gdzie Graduate Visa to 2 lata, ale wymaga sponsorowanej wizy po tym okresie).

Bariera językowa – jak się przygotować

Bądźmy szczerzy – bariera językowa to największa przeszkoda dla polskiego maturzysty rozważającego studia w Szwajcarii na licencjacie. Na ETH i UZH potrzebujesz niemieckiego C1. Na EPFL i UNIGE – francuskiego B2–C1. To nie jest wymaganie, które da się obejść certyfikatem CAE lub zamiennikiem – to język, w którym będziesz słuchać wykładów, zdawać egzaminy i pisać prace.

Dobra wiadomość: jeśli uczysz się niemieckiego w polskim liceum na rozszerzeniu, masz solidny fundament. Poziom matury rozszerzonej z niemieckiego odpowiada mniej więcej B1–B2 – potrzebujesz jeszcze 6–12 miesięcy intensywnej pracy, żeby osiągnąć C1. Goethe-Institut oferuje kursy przygotowawcze, a ETH prowadzi Sprachzentrum z kursami specjalnie dla przyszłych studentów. Dla osób zaczynających od zera – planuj minimum 2 lata nauki.

Z francuskim sytuacja jest analogiczna, ale EPFL jest nieco łagodniejszy: nie wymaga formalnego certyfikatu, a kompetencje językowe ocenia na podstawie dokumentów i (czasem) rozmowy. Wielu studentów EPFL rozpoczyna studia z francuskim na poziomie B2 i rozwija go w trakcie pierwszego roku – choć ostrzegam, że Basisprüfung po francusku przy B2 to naprawdę duże wyzwanie.

Alternatywa? Studia magisterskie – na tym poziomie większość programów ETH, EPFL i HSG prowadzona jest po angielsku. Jeśli nie znasz niemieckiego ani francuskiego, ale marzysz o szwajcarskiej uczelni, najbezpieczniejszą ścieżką jest: licencjat w Polsce lub w Holandii (programy anglojęzyczne), a potem master na ETH/EPFL po angielsku. TOEFL 100+ lub IELTS 7.0 wystarcza – przygotuj się z prepclass.io, które oferuje testy próbne z feedbackiem AI. Porównanie certyfikatów językowych znajdziesz w naszym przewodniku TOEFL vs IELTS.

Jakość życia – dlaczego Szwajcaria jest warta swojej ceny

Tak, Szwajcaria jest droga. Ale jest powód, dla którego ludzie płacą te ceny – i to nie tylko bogaci bankierzy. Szwajcaria oferuje jakość życia, której nie znajdziesz nigdzie indziej w Europie. Transport publiczny działa z precyzją zegarka (dosłownie – SBB, szwajcarski przewoźnik kolejowy, definiuje opóźnienie jako >3 minuty). Pociągi są czyste, punktualne i łączą każde miasteczko w kraju. Karta Half Fare (Halbtax) za 185 CHF/rok daje 50% zniżki na wszystkie podróże – student z Halbtax może w weekend jechać z Zurychu do Zermatt i wrócić za 40 CHF.

Bezpieczeństwo jest na poziomie, który szokuje ludzi z większych europejskich miast – zostawiasz laptopa na stole w kawiarni, idziesz po kawę i wracasz do laptopa. Alpy są dosłownie za rogiem – studenci ETH jeżdżą na nartach po wykładach (serio – Flumserberg jest 75 minut pociągiem od Zurychu). Latem – hiking, kąpiel w jeziorach o krystalicznej czystości, rowerowe wycieczki przez winnice. Wielojęzyczność jest normą – spotkasz ludzi swobodnie przełączających się między niemieckim, francuskim i angielskim w jednej rozmowie.

Czy to jest warte 1 500 CHF miesięcznie więcej niż Berlin czy Rotterdam? To zależy od twoich priorytetów. Ale jeśli cenisz bezpieczeństwo, naturę, perfekcyjną infrastrukturę i możliwość studiowania na uczelni klasy MIT w otoczeniu alpejskich krajobrazów – Szwajcaria jest trudna do pobicia.

Podsumowanie – czy Szwajcaria jest dla ciebie?

Szwajcaria to najlepsza oferta cenowa w światowym szkolnictwie wyższym – jeśli weźmiesz pod uwagę stosunek pozycji rankingowej do czesnego. Żaden inny kraj nie oferuje uczelni z top 15 świata za 730 CHF za semestr. Ale to oferta z gwiazdką: musisz znać język (niemiecki lub francuski), przetrwać brutalne egzaminy selekcyjne i radzić sobie z kosztami życia, które mogą przytłoczyć nieprzygotowanego studenta.

Dla kogo Szwajcaria jest idealna? Dla polskiego maturzysty, który uczy się niemieckiego lub francuskiego w liceum, ma ambicje STEM-owe lub biznesowe na absolutnym topie i jest gotowy na wymagające akademicko środowisko. Dla kogoś, kto szuka najlepszego możliwego wykształcenia za ułamek ceny UK – i kto nie boi się egzaminów wstępnych.

Następne kroki:

1. Sprawdź poziom języka – czy twój niemiecki/francuski pozwala celować w C1 do czasu aplikacji? Jeśli nie – rozważ ścieżkę master po angielsku
2. Przeczytaj szczegółowe przewodniki – ETH Zurich i EPFL Lausanne mają osobne artykuły z dokładniejszymi informacjami o rekrutacji
3. Zdaj certyfikat językowy – IELTS/TOEFL jeśli celujesz w master (przygotuj się z prepclass.io), Goethe C1/DELF C1 jeśli celujesz w licencjat
4. Zaplanuj budżet – minimum 1 300 CHF/miesiąc (Zurych), 1 100 CHF (Lozanna) – plus rezerwa na ubezpieczenie zdrowotne
5. Rozważ plan B – TU Munich akceptuje SAT i ma zerowe czesne; KU Leuven oferuje anglojęzyczne programy za 940 EUR/rok; uczelnie holenderskie z naszego przewodnika akceptują polską maturę bez egzaminów
6. Sprawdź przeliczanie matury – nasz przewodnik wyjaśnia, jak twoje wyniki przekładają się na systemy zagraniczne

Szwajcaria nie jest łatwą drogą. Ale jeśli marzysz o dyplomie, który otwiera drzwi w Google, CERN, McKinsey czy Novartis – i chcesz za to zapłacić 730 CHF za semestr zamiast 40 000 GBP – to jest droga, którą warto przemyśleć bardzo poważnie. Powodzenia.